Τα πρώτα εθνικά στοιχεία για την εμβολιαστική κάλυψη έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) στην Ελλάδα αποτυπώνουν μια σαφή βελτίωση την τελευταία τριετία, αναδεικνύουν όμως ταυτόχρονα σημαντικές υστερήσεις και έντονες κοινωνικές και γεωγραφικές ανισότητες. Παρά τη θετική τάση, η πλήρης κάλυψη απέχει ακόμη αισθητά από τον φιλόδοξο στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για 90% εμβολιασμό των κοριτσιών έως τα 15 έτη μέχρι το 2030.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Vaccine, αξιοποίησε ανωνυμοποιημένα ψηφιακά δεδομένα από το Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ και το Μητρώο ΑΜΚΑ. Η ανάλυση αφορά παιδιά και εφήβους ηλικίας 9 έως 15 ετών για την περίοδο 2022–2024 και προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της εμβολιαστικής κάλυψης σε εθνικό επίπεδο.
Αύξηση της έναρξης του εμβολιασμού
Τα ευρήματα καταγράφουν σταθερή αύξηση στην έναρξη του εμβολιασμού έναντι HPV , δηλαδή στη χορήγηση τουλάχιστον μίας δόσης. Στα κορίτσια, το ποσοστό αυξήθηκε από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024, ενώ στα αγόρια σημειώθηκε ακόμη πιο έντονη άνοδος, από 10,8% σε 31,4%, μετά την ένταξή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.
Ωστόσο, η ηλικία έναρξης παραμένει προβληματική. Στην κρίσιμη ηλικιακή ομάδα 9–11 ετών, που αποτελεί τη συνιστώμενη ηλικία εμβολιασμού HPV, λιγότερο από ένα στα πέντε παιδιά είχε λάβει έστω μία δόση το 2024, γεγονός που υποδηλώνει καθυστέρηση σε σχέση με τις εθνικές οδηγίες.
Πλήρης κάλυψη: Κάτω από τον πήχη του ΠΟΥ
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα της πλήρους εμβολιαστικής κάλυψης με δύο δόσεις έως την ηλικία των 15 ετών. Στα κορίτσια, το ποσοστό αυξήθηκε από 47,7% το 2022 σε περίπου 52,5% το 2024, που σημαίνει ότι σχεδόν ένα στα δύο κορίτσια δεν έχει ολοκληρώσει το εμβολιαστικό σχήμα. Στα αγόρια, αν και η πρόοδος είναι εντυπωσιακή, με άνοδο από 1% σε 27,7%, μόλις ένα στα τέσσερα αγόρια είναι πλήρως εμβολιασμένο στα 15 του χρόνια.
Γεωγραφικές ανισότητες με έντονο αποτύπωμα
Η ανάλυση ανά διοικητική περιφέρεια αναδεικνύει μεγάλες αποκλίσεις. Η Κρήτη εμφανίζει σταθερά τα υψηλότερα ποσοστά εμβολιασμού HPV, ενώ το Βόρειο και το Νότιο Αιγαίο καταγράφουν τις χαμηλότερες επιδόσεις, ιδιαίτερα στα παιδιά που φτάνουν τα 15 τους χρόνια. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν τις ανισότητες πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Κοινωνικές ανισότητες
Ιδιαίτερα έντονες είναι και οι κοινωνικές ανισότητες. Παιδιά και έφηβοι που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά τόσο στην έναρξη όσο και στην ολοκλήρωση του εμβολιασμού, σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους που έχουν γεννηθεί στη χώρα. Ενδεικτικά, στα κορίτσια 9–15 ετών, τα ποσοστά κατάλληλης έναρξης του εμβολιασμού είναι περίπου τριπλάσια σε όσες έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα.
Η μελέτη υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία των ψηφιακών δεδομένων υγείας για τον σχεδιασμό πολιτικών Δημόσιας Υγείας. Η αξιοποίηση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης επιτρέπει την αξιόπιστη και διαχρονική παρακολούθηση της εμβολιαστικής κάλυψης και τον ακριβή εντοπισμό των «κενών» ανά ηλικία, φύλο, περιοχή και κοινωνική ομάδα.
Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν την έγκαιρη έναρξη του εμβολιασμού και θα περιορίσουν τις ανισότητες, με έμφαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, την ενημέρωση γονέων και εφήβων και ειδικές δράσεις σε νησιωτικές και ευάλωτες κοινότητες.
photo shutterstock
 στην Ελλάδα){kind=link}