Η παχυσαρκία συγκαταλέγεται σήμερα στα σοβαρότερα προβλήματα δημόσιας υγείας, τόσο στον αναπτυγμένο όσο και στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Ορίζεται ως Δείκτης Μάζας Σώματος ίσος ή μεγαλύτερος από 30 kg/m² και χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους, η οποία συνδέεται με σημαντικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία. Μεταβολικές και ενδοκρινικές διαταραχές, αλλά και αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η δυσλιπιδαιμία, καθιστούν την παχυσαρκία βασικό παράγοντα νοσηρότητας και θνησιμότητας.
Στις δυτικού τύπου κοινωνίες, ο επιπολασμός της έχει αυξηθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, λαμβάνοντας χαρακτηριστικά επιδημίας, με την Ελλάδα να καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, η φαρμακευτική αντιμετώπιση έχει προσελκύσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον, με τις ενέσιμες θεραπείες να εντάσσονται πλέον δυναμικά στη συνολική θεραπευτική στρατηγική, παρουσιάζοντας εντυπωσιακά αποτελέσματα στη βραχυχρόνια απώλεια βάρους.
Τι δείχνει η νέα μελέτη του British Medical Journal
Ωστόσο, νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο The British Medical Journal έρχεται να αναδείξει τη λιγότερο συζητημένη πλευρά της φαρμακευτικής προσέγγισης: τη διατήρηση των αποτελεσμάτων μετά τη διακοπή της αγωγής. Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από 37 κλινικές έρευνες με περισσότερους από 9.000 ενήλικες με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία. Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχε και ο Έλληνας Αναπληρωτής Καθηγητής Διατροφής και Παχυσαρκίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Δημήτρης Κουτουκίδης.
Όπως επισημαίνει ο διαιτολόγος-διατροφολόγος δρ Αναστάσιος Παπαλαζάρου, οι ενέσιμες θεραπείες έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, καθώς κλινικές δοκιμές καταγράφουν απώλεια έως και 15%–20% του αρχικού σωματικού βάρους. Μέχρι πρόσφατα, ωστόσο, δεν υπήρχαν σαφή δεδομένα για το τι συμβαίνει μετά το τέλος της φαρμακοθεραπείας.
Πόσο γρήγορα επιστρέφει το βάρος
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μετα-ανάλυσης, μετά τη διακοπή φαρμάκων όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, οι συμμετέχοντες ανέκτησαν κατά μέσο όρο περίπου 0,8 κιλά τον μήνα. Αυτό μεταφράζεται σε επιστροφή κοντά στο αρχικό βάρος μέσα σε διάστημα περίπου ενάμιση έτους. Παρόμοιο χρονικό διάστημα παρατηρήθηκε και μετά τη διακοπή άλλων φαρμάκων απώλειας βάρους, ενώ οι βελτιώσεις στους καρδιομεταβολικούς δείκτες φαίνεται να αναστρέφονται στον ίδιο ορίζοντα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το εύρημα ότι η επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής είναι πολλαπλάσια ταχύτερη σε σύγκριση με τη διακοπή δομημένων προγραμμάτων διατροφικής και συμπεριφορικής παρέμβασης, ανεξάρτητα από το πόσο βάρος είχε χαθεί αρχικά. Αντίθετα, όσοι λάμβαναν παράλληλα συμπεριφορική υποστήριξη έχασαν περισσότερα κιλά και παρουσίασαν καλύτερη συνολική εικόνα.
Με απλά λόγια, χωρίς αλλαγή συμπεριφοράς, το φάρμακο λειτουργεί περισσότερο ως προσωρινή ανάπαυλα στο πρόβλημα παρά ως μακροπρόθεσμη λύση.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την ελληνική πραγματικότητα
Για την Ελλάδα, όπου η παχυσαρκία αποτελεί διαχρονική πρόκληση για το σύστημα υγείας, τα δεδομένα αυτά ενισχύουν τη θέση ότι η αντιμετώπισή της απαιτεί μακροχρόνιο και πολυεπίπεδο σχεδιασμό. Η παχυσαρκία παραμένει μια χρόνια κατάσταση, με θεμέλιο της θεραπευτικής προσέγγισης την αλλαγή του τρόπου ζωής και της διατροφικής συμπεριφοράς.
Όπως τονίζει ο δρ Παπαλαζάρου, η φαρμακευτική θεραπεία αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια της επιστημονικής κοινότητας, αλλά η αποτελεσματικότητά της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εφαρμογή ενός δομημένου διαιτητικού πλάνου, που καλύπτει τις βασικές θρεπτικές ανάγκες και ενισχύει την ενεργό συμμετοχή του ατόμου. Η διακοπή της αγωγής, χωρίς αυτή τη βάση, οδηγεί συχνά σε ταχεία επαναπρόσληψη βάρους, ακόμη ταχύτερη από εκείνη που παρατηρείται μετά από αμιγώς διαιτητικές παρεμβάσεις.
Πυρήνας της προσπάθειας αυτής θα πρέπει να είναι το ίδιο το άτομο που όχι μόνο δεν θα πρέπει να αποτελεί παθητικό δέκτη των θεραπειών, αλλά αντίθετα, θα πρέπει να συμμετέχει ενεργά στις διαδικασίες αλλαγής» καταλήγει ο κ. Παπαλαζάρου.
photo shutterstock
Διαβάστε επίσης
Χ. Χατζηχριστοδούλου (ΕΟΔΥ): Η γρίπη, τα fake news και οι στόχοι του 2026
