Τα τελευταία χρόνια η αυτοφαγία έχει βρεθεί στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας γύρω από τη γήρανση, τις χρόνιες παθήσεις και τη μεταβολική υγεία. Πρόκειται για έναν φυσικό μηχανισμό του οργανισμού, μέσω του οποίου τα κύτταρα «ανακυκλώνουν» κατεστραμμένα ή δυσλειτουργικά συστατικά τους, διατηρώντας έτσι τη σωστή τους λειτουργία. Αν και η διαδικασία αυτή συμβαίνει συνεχώς σε χαμηλά επίπεδα, ορισμένες συνθήκες φαίνεται ότι την ενεργοποιούν πιο έντονα.
Τι είναι η αυτοφαγία
Η αυτοφαγία είναι ένας βασικός βιολογικός μηχανισμός αυτοκαθαρισμού του οργανισμού, μέσω του οποίου τα κύτταρα αποδομούν και ανακυκλώνουν τα φθαρμένα ή δυσλειτουργικά τους συστατικά. Πρόκειται για μια φυσική διαδικασία, απαραίτητη για τη διατήρηση της κυτταρικής ισορροπίας και της καλής λειτουργίας των ιστών.
Η αυτοφαγία ενεργοποιείται εντονότερα σε συνθήκες έλλειψης θρεπτικών συστατικών, όπως κατά τη νηστεία ή την παρατεταμένη αποχή από την τροφή, αλλά λειτουργεί σε χαμηλότερα επίπεδα καθημερινά. Έχει συνδεθεί με την προστασία από νευροεκφυλιστικά νοσήματα, με την καλύτερη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και με μηχανισμούς επιβράδυνσης της γήρανσης.
Τα τελευταία χρόνια η αυτοφαγία βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας, ιδιαίτερα μετά τη βράβευση με Νόμπελ Ιατρικής του Ιάπωνα επιστήμονα Yoshinori Ohsumi, ο οποίος ανέδειξε τον καθοριστικό της ρόλο στη ρύθμιση της κυτταρικής υγείας. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πρόκειται για έναν σύνθετο μηχανισμό που δεν πρέπει να απλουστεύεται ή να ταυτίζεται αποκλειστικά με διατροφικές μόδες, χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Μελέτες δείχνουν ότι η αυτοφαγία συμβάλλει στην πρόληψη νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος και στον έλεγχο της φλεγμονής. Παράλληλα, φαίνεται να παίζει ρόλο-κλειδί στη μεταβολική ισορροπία και στην προστασία από τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Νηστεία και ενεργοποίηση του μηχανισμού
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που ενεργοποιούν την αυτοφαγία είναι η έλλειψη θρεπτικών συστατικών, όπως συμβαίνει κατά τη διαλειμματική νηστεία ή την παρατεταμένη αποχή από το φαγητό. Όταν τα επίπεδα ινσουλίνης μειώνονται και τα αποθέματα ενέργειας περιορίζονται, ο οργανισμός στρέφεται σε εσωτερικούς μηχανισμούς επιβίωσης, ενεργοποιώντας την αυτοφαγία.
Ο καθηγητής Νευροεπιστήμης και Γήρανσης στο Johns Hopkins University, Mark Mattson, έχει δηλώσει στο επιστημονικό περιοδικό New England Journal of Medicine, ότι «η διαλειμματική νηστεία φαίνεται να ενεργοποιεί εξελικτικά προσαρμοσμένους μηχανισμούς, όπως η αυτοφαγία, οι οποίοι ενισχύουν την κυτταρική ανθεκτικότητα και τη μακροπρόθεσμη υγεία».
Πιθανά οφέλη αλλά και όρια
Παρά τα ενθαρρυντικά δεδομένα, ο Mattson, σημειώνει ότι η αυτοφαγία δεν αποτελεί πανάκεια. Η υπερβολική νηστεία ή οι ακραίοι διατροφικοί περιορισμοί μπορεί να έχουν αντίθετα αποτελέσματα, ιδιαίτερα σε άτομα με χρόνια νοσήματα, εγκύους ή ηλικιωμένους.
Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστεί ποια είναι η ιδανική συχνότητα και διάρκεια των πρακτικών που ενισχύουν την αυτοφαγία. Το βέβαιο είναι ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός αναδεικνύεται ως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία της σύγχρονης βιοϊατρικής, με προοπτικές που αγγίζουν τόσο την πρόληψη όσο και τη θεραπεία χρόνιων παθήσεων.
photo shutterstock
Διαβάστε επίσης
Μελέτη: Η μεσογειακή διατροφή θωρακίζει τον ύπνο και μειώνει το στρες
Έξτρα παρθένο ελαιόλαδο – Ο απόλυτος οδηγός με πληροφορίες και tips
