Οι αεροδιακομιδές ασθενών στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχυθεί μετά τη δωρεά αεροσκαφών και ελικοπτέρων από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος προς το ελληνικό κράτος , κάτω από την εποπτεία του ΕΚΑΒ.
Η χώρα μας με την έντονη γεωγραφική ιδιαιτερότητα των 6.000 και πλέον νησιών και την υψηλή τουριστική περίοδο, διαθέτει ένα διπλό σύστημα αεροδιακομιδών υπό την εποπτεία του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ), με επικουρική συνδρομή της Πολεμικής Αεροπορίας σε περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης.
Κατά την περίοδο 2020-2024, η δωρεά εξειδικευμένου εναέριου ιατρικού εξοπλισμού από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος συνέβαλε στη στατιστικά σημαντική βελτίωση επιχειρησιακών δεικτών ανταπόκρισης και διαθεσιμότητας.
Η δωρεά του ΙΣΝ περιελάμβανε:
∙ 2 ελικόπτερα AW109 Trekker (μέγιστη αυτονομία: 550 km, ωφέλιμο φορτίο: 1.360 kg)
∙ 3 αεροσκάφη Beechcraft King Air (350C & 360C, εμβέλεια: 3.334 km, μέγιστη ταχύτητα: 578 km/h)
Όλα τα αεροσκάφη είναι πιστοποιημένα ως HEMS (Helicopter Emergency Medical Service) και FIFR (Fixed-wing Intensive Flight Resources), διαθέτοντας:
∙ Συστήματα υποστήριξης ζωτικών λειτουργιών (αναπνευστήρας, παρακολούθηση αιμοδυναμικών παραμέτρων)
∙ Εξοπλισμός προχωρημένης καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης (ACLS)
∙ Δυνατότητα μεταφοράς διασωληνωμένων ασθενών και νεογνών σε θερμοκοίτιδα.
Η επιδημιολογική ανάλυση έδειξε ότι η ενσωμάτωση αυτών των πτητικών μέσων επέφερε:
∙ Αύξηση 47% στη διαθεσιμότητα αεροϊατρικών μέσων (2019 vs 2023)
∙ Μείωση 32% στον μέσο χρόνο ανταπόκρισης σε νησιωτικές περιοχές (από 87 σε 59 λεπτά)
∙ Μείωση 68% στη χρήση στρατιωτικών C-130 για πολιτικές υγειονομικές μεταφορές
∙ Μείωση 54% στην επιστράτευση ελικοπτέρων CH-47 Chinook για μη στρατιωτικές αποστολές
Η αποδέσμευση στρατιωτικών πόρων αποτελεί κρίσιμη επιχειρησιακή και αμυντική προτεραιότητα, επιτρέποντας την αναδιανομή πόρων σε αμιγώς στρατηγικές αποστολές.
Προορισμός
Είναι επιδημιολογικά και επιχειρησιακά κρίσιμο να διαχωριστούν οι ροές ασθενών:
Δημόσιο Σύστημα (ΕΚΑΒ)
Μεταφέρει επείγοντα και κρίσιμα περιστατικά προς:
∙ Τριτοβάθμια νοσοκομειακά κέντρα (Αθήνα: Ευαγγελισμός, ΚΑΤ, Αττικόν | Θεσσαλονίκη: ΑΧΕΠΑ, Ιπποκράτειο | Ηράκλειο: ΠΑΓΝΗ)
∙ Εξειδικευμένες μονάδες (καρδιοχειρουργικά, νευροχειρουργικά, εγκαυματολογικά κέντρα)
Κλινικά κριτήρια ενεργοποίησης:
∙ Glasgow Coma Scale ≤8
∙ Αιμοδυναμική αστάθεια (MAP <65 mmHg)
∙ Οξύ στεφανιαίο σύνδρομο με ST-elevation
∙ Πολυτραυματισμός (ISS >15)
∙ Οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια (PaO₂/FiO₂ <200)
Ιδιωτικός Τομέας
Εξειδικεύεται σε επαναπατρισμούς και διεθνείς ιατρικές μεταφορές, μεταφέροντας σταθεροποιημένους ασθενείς προς:
∙ Περιφερειακά αεροδρόμια με διεθνή αποδοχή (Μύκονος, Σαντορίνη, Ρόδος, Κέρκυρα)
∙ Σημεία παραλαβής από διεθνή air ambulance jets (Learjet 45, Cessna Citation, Pilatus PC-24)
Τυπικά σενάρια:
∙ Ξένοι πολίτες με διεθνή ασφάλιση (π.χ. Allianz Partners, International SOS)
∙ Επαναπατρισμοί μετά από σταθεροποίηση σε ελληνικά νοσοκομεία
∙ Μεταφορές προς εξειδικευμένα κέντρα εξωτερικού (πχ καρδιομεταμόσχευση, ογκολογία)
Ο Ρόλος των Ιδιωτικών Φορέων
Με την ενδυνάμωση του δημόσιου στόλου, οι ιδιωτικοί πάροχοι δεν λειτουργούν ως υποκατάστατο αλλά ως συμπληρωματικό δίκτυο σε διασυνοριακές ιατρικές μεταφορές.
Σύμφωνα με επιχειρησιακά δεδομένα της Fly G Aviation, (Σημαντικός πάροχος αεροδιακομιδών με ελικόπτεροα στην Ελλάδα), παρατηρείται:
∙ Αύξηση 83% στη ζήτηση διασυνδετικών πτήσεων (2020-2024)
∙ Αύξηση 127% στους επαναπατρισμούς μέσω περιφερειακών αεροδρομίων (έναντι απευθείας μεταφοράς Αθήνα)
∙ Μείωση κατά 19 ώρες στον μέσο χρόνο επαναπατρισμού (από 31 σε 12 ώρες)
Πολυδιάστατα Οφέλη
∙ Κλινικά: Μειωμένη νοσοκομειακή παραμονή, ταχύτερη πρόσβαση σε εξειδικευμένη θεραπεία
∙ Οικονομικά: Μηδενική επιβάρυνση δημόσιου προϋπολογισμού (ιδιωτική ασφάλιση)
∙ Επιχειρησιακά: Αποσυμφόρηση τριτοβάθμιων κέντρων από μη επείγοντα περιστατικά
∙ Αναπτυξιακά: Αύξηση αεροπορικής κίνησης σε 12 περιφερειακά αεροδρόμια
Συγκριτική Επιδημιολογική Ανάλυση: Ελλάδα – Ιταλία – Ισπανία
Ιταλία
∙ Μοντέλο: Αποκεντρωμένο περιφερειακό (21 HEMS βάσεις)
∙ Χρηματοδότηση: Μικτή δημόσια-ιδιωτική (PPP) με περιφερειακούς διαγωνισμούς
∙ Πάροχοι: Babcock Italia, Alidaunia, Elitaliana
∙ Ετήσιες αποστολές: ~18.000 (2023)
Ισπανία
∙ Μοντέλο: Περιφερειακή αυτονομία υγείας (17 συστήματα)
∙ Χρηματοδότηση: Κρατικές συμβάσεις με ιδιωτικούς παρόχους
∙ Πάροχοι: INAER, Babcock España, Eliance
∙ Ετήσιες αποστολές: ~22.000 (2023)
Ελλάδα
∙ Μοντέλο: Κεντρικό δημόσιο με επικουρική στρατιωτική υποστήριξη
∙ Χρηματοδότηση: Κρατική με φιλανθρωπικές δωρεές
∙ Πάροχοι: ΕΚΑΒ (κύριος), Fly G Aviation (ιδιωτικός)
∙ Ετήσιες αποστολές: ~3.200 (2023)
Σύγκλιση προς Ευρωπαϊκά Πρότυπα
Η πρόσφατη αναβάθμιση:
∙ Μειώνει το χάσμα διαθεσιμότητας (από 1:3,4 σε 1:2,1 έναντι Ιταλίας)
∙ Δημιουργεί θεσμικό πλαίσιο για συστηματική PPP συνεργασία
∙ Ενισχύει τη διαλειτουργικότητα με ευρωπαϊκά δίκτυα έκτακτης ανάγκης (eCall, 112)
Συμπεράσματα Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής για τις Αεροδιακομιδές
Η στρατηγική αναβάθμιση από τις αεροδιακομιδές:
✓ Βελτίωσε την επιδημιολογική επιτήρηση και τη γεωγραφική ισονομία στην πρόσβαση τριτοβάθμιας περίθαλψης
✓ Μείωσε τη θνητότητα σε χρόνο-ευαίσθητα νοσήματα (οξέα στεφανιαία σύνδρομα: -23%, πολυτραυματισμός: -31%, 2019-2024)
✓ Απελευθέρωσε στρατιωτικούς πόρους για αμυντικές προτεραιότητες
✓ Ενίσχυσε την οικονομική αποδοτικότητα μέσω εξειδίκευσης ιδιωτικού τομέα
Παράλληλα, ο ιδιωτικός τομέας εξελίσσεται σε εξειδικευμένο κόμβο διεθνούς ιατρικής διασύνδεσης, συμβάλλοντας στην:
∙ Ενίσχυση ιατρικού τουρισμού (εκτιμώμενη συνεισφορά: €47M ετησίως)
∙ Μείωση φυγόκεντρης νοσηλείας (brain drain mitigation)
∙ Ανάπτυξη εξειδικευμένου ιατρικού και τεχνικού προσωπικού.
Οι αεροδιακομιδές στην Ελλάδα αποτελούν πλέον ολοκληρωμένο σύστημα δημόσιας υγείας με στρατηγική διάσταση στην τουριστική ανταγωνιστικότητα, τη γεωγραφική συνοχή και την αμυντική ετοιμότητα.
Διαβάστε επίσης
Εξατομικευμένη ιατρική στον καρκίνο: Οι νέες στοχευμένες θεραπείες αλλάζουν το τοπίο της ογκολογίας
