Tο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι ένας πραγματικός θησαυρός για τον οργανισμό, ένας «υγρός χρυσός» που αξίζει να αποτελεί καθημερινό κομμάτι του τρόπου ζωής.
Τι είναι το Έξτρα Παρθένο Ελαιόλαδο;
Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι η ανώτερη κατηγορία ελαιολάδου και θεωρείται το πιο αγνό και ωφέλιμο. Παράγεται αποκλειστικά με μηχανικές μεθόδους, χωρίς καμία χημική επεξεργασία, και η οξύτητά του δεν ξεπερνά το 0,8%.
Σε αντίθεση με άλλα λάδια που περνούν από βιομηχανικές επεξεργασίες, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο φτάνει στο τραπέζι σου σχεδόν αναλλοίωτο, όπως βγαίνει από τον καρπό της ελιάς. Είναι το πιο αγνό, πιο θρεπτικό και πιο γευστικό ελαιόλαδο που μπορείς να καταναλώσεις, και γι’ αυτό θεωρείται κορυφαίο διατροφικό προϊόν διεθνώς.
Παρότι τα περισσότερα έλαια έχουν παρόμοια θερμιδική αξία, η ποιότητα και το είδος των λιπαρών ποικίλλουν σημαντικά.
Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο ξεχωρίζει για την υψηλή περιεκτικότητά του σε μονοακόρεστα λιπαρά και αντιοξειδωτικές ουσίες, σε αντίθεση με έλαια όπως το κοκοφοινικέλαιο ή το φοινικέλαιο που είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά.
Από την άλλη, το ηλιέλαιο και το σογιέλαιο έχουν υψηλά επίπεδα πολυακόρεστων ω-6, τα οποία σε υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχουν προφλεγμονώδη δράση και να διαταράξουν την ισορροπία του οργανισμού.
Ποικιλίες
Η Ελλάδα διαθέτει περισσότερες από 120 ποικιλίες ελιάς.
Κάθε μία χαρίζει στο ελαιόλαδο ξεχωριστά χαρακτηριστικά σε γεύση, άρωμα και υφή.
Μερικές από αυτές είναι:
- Η Κορωνέικη, η πιο διαδεδομένη, δίνει ελαιόλαδο υψηλής ποιότητας με πλούσια αρώματα και υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες.
- Το Μανάκι, ιδιαίτερα δημοφιλές στην Αργολίδα, προσφέρει γλυκιά και απαλή γεύση, ιδανική για όσους προτιμούν πιο ήπια αρώματα.
- Η Τσουνάτη (Αθηνολιά) στη Λακωνία χαρίζει φρουτώδη ελαιόλαδα με πολυπλοκότητα
- Η Θρουμπολιά των νησιών προσφέρει ντελικάτα και αρωματικά λάδια με ξεχωριστή ταυτότητα.
Πώς διαφέρει ένα απλό ελαιόλαδο από ένα έξτρα παρθένο ελαιόλαδο;
Η διαφορά ανάμεσα στο απλό ελαιόλαδο και το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι ουσιαστική και σχετίζεται τόσο με τον τρόπο παραγωγής όσο και με τη διατροφική του αξία.
Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι το υψηλότερης ποιότητας ελαιόλαδο:
- Παράγεται αποκλειστικά με μηχανική έκθλιψη, χωρίς χημική επεξεργασία, από ελιές που έχουν συλλεχθεί και επεξεργαστεί άμεσα.
- Έχει οξύτητα κάτω από 0,8%, που αποτελεί δείκτη της φρεσκάδας και της ποιότητάς του.
- Διατηρεί όλα τα φυσικά αντιοξειδωτικά, τις πολυφαινόλες και τα αρωματικά του συστατικά.
- Έχει φρουτώδη γεύση, πλούσιο άρωμα και εξαιρετική θρεπτική αξία.
Αντίθετα, το απλό ελαιόλαδο:
- Έχει υποστεί περισσότερη επεξεργασία ή ανάμειξη με άλλα έλαια για να διορθωθεί η γεύση ή η ποιότητα.
- Έχει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά και λιγότερα ευεργετικά στοιχεία.
- Χρησιμοποιείται κυρίως για το μαγείρεμα σε υψηλές θερμοκρασίες, αλλά δεν προσφέρει το ίδιο διατροφικό όφελος.
Πώς να αποθηκεύεις σωστά το Ελαιόλαδο;
Η σωστή αποθήκευση είναι κρίσιμη για να μην αλλοιωθεί το ελαιόλαδο και να μη χάσει τα θρεπτικά του στοιχεία:
- Μακριά από το φως: Το φως οξειδώνει το ελαιόλαδο. Επιλέγουμε σκούρα γυάλινα μπουκάλια ή μεταλλικά δοχεία.
- Σταθερή θερμοκρασία: Το ελαιόλαδο θέλει δροσερό μέρος (15–20°C), μακριά από κουζίνα ή φούρνο.
- Αεροστεγές κλείσιμο: Ο αέρας οξειδώνει και “μπαγιατεύει” το ελαιόλαδο. Κλείνουμε πάντα καλά το καπάκι.
- Όχι στο ψυγείο: Δεν χρειάζεται ψύξη. Το κρύο μπορεί να το θολώσει, χωρίς όμως να αλλοιώσει την ποιότητα.
- Κατανάλωση εντός 12–18 μηνών: Το φρέσκο ελαιόλαδο είναι το πιο ωφέλιμο. Δεν χαλάει εύκολα, αλλά η γεύση και τα αντιοξειδωτικά μειώνονται με τον χρόνο.
Αν το φυλάς σωστά, παραμένει θρεπτικό και γευστικό για πολλούς μήνες.
Είναι ασφαλές το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στο μαγείρεμα;
Ναι, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι ασφαλές και υγιεινό ακόμη και στο μαγείρεμα. Αντίθετα με τον μύθο ότι “καίγεται” γρήγορα, το ελαιόλαδο έχει σημείο καπνού περίπου 190–210°C, θερμοκρασία αρκετά υψηλή για τις περισσότερες οικιακές χρήσεις (τηγάνισμα, σοτάρισμα, φούρνος).
Φαγητό απέξω και Eλαιόλαδο
Παρότι πολλές επιχειρήσεις εστίασης προβάλλουν τη χρήση ελαιόλαδου, στην πράξη συχνά προτιμώνται φθηνότερα σπορέλαια, ειδικά για το τηγάνισμα, λόγω κόστους και μεγαλύτερης αντοχής σε υψηλές θερμοκρασίες. Ακόμα και όταν χρησιμοποιείται ελαιόλαδο, οι επαναλαμβανόμενες θερμάνσεις σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να αλλοιώσουν τα ωφέλιμα συστατικά του και να υποβαθμίσουν τη γεύση. Για τον καταναλωτή, αυτό σημαίνει ότι το φαγητό απ’ έξω σπάνια προσφέρει τα διατροφικά οφέλη του φρέσκου ελαιόλαδου, καθιστώντας τη χρήση του στο σπίτι πιο αξιόπιστη και υγιεινή επιλογή.
Τυποποιημένο Ελαιόλαδο ή Από Παραγωγό;
Και οι δύο επιλογές μπορούν να είναι εξαιρετικές, αρκεί να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις.
Οι σοβαρές εταιρείες τυποποίησης πραγματοποιούν συστηματικούς εργαστηριακούς ελέγχους, εξασφαλίζοντας ότι το προϊόν είναι πραγματικά έξτρα παρθένο, με χαμηλή οξύτητα και χωρίς νοθείες. Από την άλλη, το ελαιόλαδο από μικρούς παραγωγούς μπορεί να είναι εξαιρετικής ποιότητας, ιδιαίτερα όταν ο παραγωγός έχει γνώση, φροντίδα και σωστές διαδικασίες. Ωστόσο, η ποιότητα δεν είναι πάντα σταθερή, ούτε μπορούν όλοι οι παραγωγοί να προσφέρουν αναλυτικές εξετάσεις ή πιστοποιήσεις. Συνολικά, το τυποποιημένο προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια και σταθερότητα, ενώ το ελαιόλαδο από παραγωγό μπορεί να προσφέρει μοναδικότητα.
Βιολογικό ή Συμβατικό Ελαιόλαδο;
Το βιολογικό ελαιόλαδο παράγεται χωρίς χημικά φυτοφάρμακα ή λιπάσματα και ακολουθεί αυστηρά πρωτόκολλα πιστοποίησης. Είναι μια επιλογή πιο φιλική προς το περιβάλλον, ενώ συχνά παρουσιάζει αυξημένες πολυφαινόλες λόγω της μεγαλύτερης αντοχής που αναπτύσσουν τα δέντρα χωρίς χημική προστασία. Το συμβατικό ελαιόλαδο, αν και δεν έχει πάντα τα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα του βιολογικού, μπορεί να είναι εξίσου υψηλής ποιότητας όταν οι παραγωγοί εφαρμόζουν ορθές γεωργικές πρακτικές. Η διαφορά στη γεύση εξαρτάται πολλές φορές περισσότερο από την ποικιλία, τον χρόνο συγκομιδής και την έκθλιψη παρά από τον τύπο καλλιέργειας. Το βιολογικό υπερέχει σε βιωσιμότητα, το συμβατικό μπορεί να είναι πιο προσιτό και τα δύο όμως μπορούν να είναι άριστα ως προς την ποιότητα.
Τι είναι το Αγουρέλαιο και πότε να το επιλέγεις;
Το αγουρέλαιο είναι το ελαιόλαδο που παράγεται από άγουρες (πράσινες) ελιές, συνήθως πολύ νωρίς στη συγκομιδή, από τέλη Σεπτεμβρίου έως μέσα Οκτωβρίου. Είναι έντονα φρουτώδες, με δυνατή πικράδα και κάψιμο — στοιχεία που αποδεικνύουν την υψηλή συγκέντρωση πολυφαινολών.
Η ποσότητα παραγωγής είναι μικρότερη και γι’ αυτό έχει υψηλότερη τιμή. Ιδανικό για ωμή κατανάλωση, σαλάτες, όσπρια, ζεστές σούπες στο τελείωμα και γκουρμέ συνταγές. Στο καθημερινό μαγείρεμα, λειτουργεί καλύτερα ως τελικό άρωμα παρά για τηγάνισμα, ώστε να μη χαθεί η φρεσκάδα και η έντασή του.
Δείτε περισσότερα για το ελαιόλαδο εδώ
Πάρης Παπαχρήστος
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, M.Sc.
Ιδρυτής του medNutrition.gr – Συγγραφέας
photo shutterstock
Διαβάστε επίσης
Ασπιρίνη και καρκίνος στους ηλικιωμένους: Τι δείχνει η μεγάλη μελέτη ASPREE
Αποκριές στην Αθήνα: Πάνω από 60 εκδηλώσεις σε γειτονιές και πλατείες έως την Καθαρά Δευτέρα
