Οι αλλεργίες εξελίσσονται σε μία από τις συχνότερες χρόνιες παθήσεις της παιδικής ηλικίας στην Ευρώπη, με ολοένα και περισσότερα παιδιά να εμφανίζουν συμπτώματα ήδη από τα πρώτα χρόνια ζωής. Την ώρα που οι γονείς αναζητούν τρόπους πρόληψης πριν εκδηλωθεί η νόσος, νέα επιστημονικά δεδομένα στρέφουν το ενδιαφέρον στο έντερο και στον ρόλο που μπορεί να παίξει στη διαμόρφωση του ανοσοποιητικού συστήματος από τη βρεφική ηλικία.
Στην Ευρώπη, ένα στα τέσσερα παιδιά εμφανίζει κάποια μορφή αλλεργίας, σύμφωνα με επιδημιολογικά δεδομένα. Παθήσεις όπως το έκζεμα, η αλλεργική ρινίτιδα, οι τροφικές αλλεργίες και το άσθμα κάνουν πλέον την εμφάνισή τους όλο και νωρίτερα, συχνά από τα πρώτα χρόνια της ζωής. Ακόμη και όταν δεν εξελίσσονται σε σοβαρά προβλήματα υγείας, επιβαρύνουν σημαντικά την καθημερινότητα των παιδιών και των οικογενειών τους, οδηγώντας σε συνεχείς ιατρικές επισκέψεις και αναζήτηση απαντήσεων.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Microbiology υποστηρίζει ότι το «κλειδί» για τη μείωση του κινδύνου αλλεργιών μπορεί να βρίσκεται στο έντερο και συγκεκριμένα στη σύνθεση της εντερικής μικροχλωρίδας τους πρώτους μήνες μετά τη γέννηση.
Ο ρόλος των μπιφιδοβακτηρίων στην ανοσολογική ισορροπία
Οι ερευνητές του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Δανίας (DTU) εστίασαν σε συγκεκριμένα μπιφιδοβακτήρια, τα οποία αποικίζουν φυσιολογικά το έντερο των βρεφών, ιδίως όταν η εγκατάστασή τους γίνεται πολύ νωρίς. Τα βακτήρια αυτά παράγουν μεταβολίτες που φαίνεται να επηρεάζουν άμεσα την ανοσολογική απόκριση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε μια ουσία με την ονομασία 4-υδροξυφαινυλικό γαλακτικό (4-OH-PLA), η οποία λειτουργεί ως «ρυθμιστής» των αλλεργικών αντιδράσεων. Σε πειραματικές δοκιμές σε ανθρώπινα ανοσοκύτταρα, η ουσία αυτή μείωσε αισθητά την παραγωγή ανοσοσφαιρίνης Ε (IgE), του αντισώματος που βρίσκεται στο επίκεντρο των αλλεργικών αντιδράσεων.
«Η βασική μας ανακάλυψη είναι ο εντοπισμός ενός σαφούς βιολογικού μηχανισμού που μπορεί να αναστέλλει την ανάπτυξη αλλεργιών ήδη από την πρώιμη παιδική ηλικία», σημειώνει η καθηγήτρια Suzanne Brøns Pedersen, επικεφαλής της μελέτης στο DTU Bioengineering.
Στις φυσιολογικές συγκεντρώσεις που ανιχνεύονται στο έντερο των βρεφών, το 4-OH-PLA μείωσε την παραγωγή IgE έως και κατά 60%, χωρίς να επηρεάζει άλλα αντισώματα απαραίτητα για τη φυσιολογική άμυνα του οργανισμού.
Παρακολούθηση 147 παιδιών έως την ηλικία των πέντε ετών
Για να τεκμηριώσουν τα ευρήματά τους, οι επιστήμονες παρακολούθησαν 147 παιδιά από τη γέννηση έως την ηλικία των πέντε ετών. Κατέγραψαν τη σύσταση του εντερικού μικροβιώματος, τους μεταβολίτες που παράγονταν και την πορεία βασικών ανοσολογικών δεικτών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα βρέφη με υψηλή παρουσία συγκεκριμένων μπιφιδοβακτηρίων από τους πρώτους μήνες ζωής είχαν σαφώς μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν αλλεργικές ευαισθησίες αργότερα. Η γενετική ανάλυση δειγμάτων κοπράνων επέτρεψε τη χαρτογράφηση των βακτηρίων και των ουσιών που εμπλέκονται, ενισχύοντας τη βιολογική σύνδεση μεταξύ μικροβιώματος και ωρίμανσης του ανοσοποιητικού.
Παράλληλα, οι ερευνητές εντόπισαν παράγοντες που φαίνεται να ευνοούν αυτόν τον προστατευτικό αποικισμό, όπως ο φυσιολογικός τοκετός, ο αποκλειστικός θηλασμός και οι πρώιμες κοινωνικές επαφές με άλλα παιδιά.
«Τα παιδιά που γεννιούνται με φυσιολογικό τοκετό έχουν έως και δεκατέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσουν αυτά τα ευεργετικά μπιφιδοβακτήρια από τη μητέρα τους», επισημαίνει ο ανοσολόγος Rasmus Kaare Deli από το DTU.
Αν και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες, τα ευρήματα ενισχύουν την ιδέα ότι η πρόληψη των αλλεργιών μπορεί να ξεκινά πολύ πριν την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, από τις πρώτες κιόλας ημέρες ζωής.
photo shutterstock
ΕΦΕΤ: Ανακαλεί παρτίδες της σοκολάτας «Milka» λόγω κινδύνου για αλλεργίες
Εξατομικευμένη φροντίδα για τις αλλεργίες των παιδιών: Από τη διάγνωση μέχρι τη θεραπεία