Μπορεί το μυστικό για μια μακρά ζωή να μην βρίσκεται ούτε στις καθημερινές συνήθειες ούτε σε μικρά μυστικά ευεξίας, αλλά βαθιά γραμμένο στο γενετικό μας υλικό; Αυτό υποστηρίζει νέα μελέτη επιστημόνων, σύμφωνα με την οποία έως και το 50% της διακύμανσης στο ανθρώπινο προσδόκιμο ζωής μπορεί να οφείλεται στα γονίδια.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science και επιχειρεί να αναθεωρήσει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τον ρόλο της κληρονομικότητας στη μακροζωία.
Γιατί οι προηγούμενες μελέτες υποεκτιμούσαν τα γονίδια
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, παλαιότερες μελέτες δεν είχαν λάβει επαρκώς υπόψη ότι πολλές ζωές τερματίζονται πρόωρα εξαιτίας παραγόντων εκτός του οργανισμού, όπως ατυχήματα, λοιμώδη νοσήματα ή βίαια περιστατικά. Αυτή η λεγόμενη «εξωγενής θνησιμότητα» αυξάνεται με την ηλικία, καθώς το σώμα γίνεται πιο ευάλωτο.
Ο καθηγητής Uri Alon από το Ινστιτούτο Επιστημών Weizmann στο Ισραήλ επισημαίνει στον Guardian, ότι το φαινόμενο αυτό έχει καλύψει τον πραγματικό γενετικό ρόλο στη διάρκεια ζωής, οδηγώντας σε σημαντική υποεκτίμησή του.
Η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε στην έννοια της «κληρονομικότητας», δηλαδή στο ποσοστό της μεταβολής ενός χαρακτηριστικού, όπως το ύψος, το βάρος ή η διάρκεια ζωής που οφείλεται στη γενετική και όχι στο περιβάλλον.
Μέχρι σήμερα, οι εκτιμήσεις για την κληρονομικότητα της ανθρώπινης μακροζωίας κυμαίνονταν από μόλις 6% έως 33%. Σύμφωνα όμως με τους επιστήμονες, τα ποσοστά αυτά δεν αποτύπωναν την πραγματικότητα.
Οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα νέο μαθηματικό μοντέλο, το οποίο διαχωρίζει την εξωγενή θνησιμότητα από τη βιολογική γήρανση. Το μοντέλο βασίστηκε σε ιστορικά δεδομένα χιλιάδων ζευγαριών διδύμων από τη Δανία και τη Σουηδία.
Αφαιρώντας την επίδραση των εξωτερικών αιτιών θανάτου, οι επιστήμονες κατάφεραν να απομονώσουν το σήμα της βιολογικής γήρανσης, το οποίο συνδέεται άμεσα με τη γενετική.
Τα ευρήματα: 50% γονίδια, 50% περιβάλλον
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι περίπου το 50% της διακύμανσης στο ανθρώπινο προσδόκιμο ζωής οφείλεται στα γονίδια, ποσοστό παρόμοιο με αυτό που παρατηρείται σε εργαστηριακά ποντίκια.
Το υπόλοιπο 50% αποδίδεται σε τυχαίους βιολογικούς παράγοντες και περιβαλλοντικές επιδράσεις, όπως ο τρόπος ζωής, η διατροφή, η άσκηση, οι κοινωνικές σχέσεις και το περιβάλλον. Σύμφωνα με τον συν-συγγραφέα της μελέτης Ben Shenhar, οι παράγοντες αυτοί αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία όσο μεγαλώνουμε.
Η ομάδα επιβεβαίωσε τα ευρήματά της χρησιμοποιώντας δεδομένα από μελέτη στις ΗΠΑ, που αφορούσε αδέλφια αιωνόβιων, όπου επίσης διαπιστώθηκε κληρονομικότητα της τάξης του 50%.
Επιπλέον, ανάλυση σουηδικών δεδομένων έδειξε ότι όσο μειωνόταν η εξωγενής θνησιμότητα από τις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως λόγω βελτιώσεων στη δημόσια υγεία, τόσο αυξανόταν η εκτιμώμενη γενετική συμβολή στη διάρκεια ζωής.
Γονίδια με προστατευτική δράση
Σύμφωνα με τον Shenhar, περίπου το 20% των αιωνόβιων φτάνουν τα 100 χρόνια χωρίς σοβαρές αναπηρικές ασθένειες, κάτι που ενδέχεται να υποδηλώνει την ύπαρξη προστατευτικών γονιδίων. Αν και αρκετά τέτοια γονίδια έχουν ήδη εντοπιστεί, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πολλά ακόμη παραμένουν άγνωστα.
Όπως σχολιάζει ο καθηγητής Richard Faragher από το Πανεπιστήμιο του Brighton, η μελέτη δείχνει ότι ο άνθρωπος δεν αποτελεί εξαίρεση σε ό,τι αφορά την κληρονομικότητα της μακροζωίας. Αυτό ενισχύει την αισιοδοξία ότι παρεμβάσεις που λειτουργούν σε πειραματόζωα, όπως τα ποντίκια, θα μπορούσαν στο μέλλον να εφαρμοστούν και στον άνθρωπο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η βαθύτερη κατανόηση των γονιδίων που ρυθμίζουν τη γήρανση θα μπορούσε κάποτε να οδηγήσει σε θεραπείες που επιβραδύνουν τη διαδικασία της γήρανσης και, κατ’ επέκταση, πολλές ασθένειες που σχετίζονται με αυτήν.
photo shutterstock
Διαβάστε επίσης
Στα γονίδια κρύβεται το μυστικό του σύντομου αλλά ποιοτικού ύπνου