Η συναισθηματική πείνα είναι η τάση κατανάλωσης τροφής ως απάντηση σε συναισθηματικά ερεθίσματα και όχι σε πραγματική βιολογική ανάγκη για ενέργεια. Σε αντίθεση με τη βιολογική πείνα, η οποία εμφανίζεται σταδιακά και συνοδεύεται από σωματικά σημάδια όπως γουργούρισμα στο στομάχι, αδυναμία ή πτώση ενέργειας, η συναισθηματική πείνα εκδηλώνεται αιφνίδια και συνήθως αφορά συγκεκριμένες τροφές, κυρίως πλούσιες σε ζάχαρη, λιπαρά ή αλάτι.
Αυξάνονται ολοένα και περισσότερο οι δημοσιεύσεις και τα άρθρα, με κεντρικό ερώτημα: «Μήπως δεν πεινάς πραγματικά»; Έχουμε αναρωτηθεί ποτέ πραγματικά τι μηνύματα περνάμε μέσα από τον προφορικό ή γραπτό λόγο, συχνά ακόμη και άθελά μας;
Το να αγνοούμε την ευρύτερη κουλτούρα είναι παράλειψη
Ας πάρουμε, λοιπόν, τα πράγματα από την αρχή. Όπως αναφέρει η Κωνσταντίνα Κατσανά Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc. Πιστοποιημένη Σύμβουλος για τον Διαισθητικό Τρόπο Διατροφής, Ζούμε, μέσα σε μια κουλτούρα δίαιτας και αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε να το παραβλέψουμε, είτε μας αρέσει είτε όχι.
Τι σημαίνει πρακτικά αυτό;
Ότι ένα τεράστιο ποσοστό των ατόμων είτε ταλαιπωρούνται από χρόνιες δίαιτες είτε σκέφτονται σύμφωνα με τους κανόνες της δίαιτας («καλά» & «κακά» τρόφιμα, «απαγορευμένες» τροφές, θερμίδες κτλ). Και στις δύο περιπτώσεις, μιλάμε για στέρηση, είτε σε πρακτικό κομμάτι ή ακόμη και μόνο σαν σκέψη.
Πυροδοτώντας μια ήδη ενοχική σχέση
Γνωρίζουμε πολύ καλά πως όσοι σκέφτονται με βάση τη νοοτροπία της δίαιτας, πιθανότατα έχουν μια ενοχική σχέση με την τροφή και αμφισβητούν ήδη τα μηνύματα που τους στέλνει το σώμα τους: «Μήπως νομίζω ότι πεινάω;»
Όταν, λοιπόν, ερχόμαστε εμείς – συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματιών υγείας – και τονίζουμε συνεχώς ότι η πείνα μπορεί να μην είναι αληθινή, ενισχύουμε ακόμη περισσότερο τις αμφιβολίες και την έλλειψη εμπιστοσύνης προς το σώμα τους.
Σε έναν πληθυσμό, που σε μεγάλο βαθμό ντρέπεται για την πείνα του και νομίζει ότι έχει κάποιο πρόβλημα, όταν θέλει να φάει, οι δημοσιεύσεις αυτές μπορούν να πυροδοτήσουν περαιτέρω μια ενοχική σχέση με το φαγητό.
Δύο παράγοντες που χρειάζεται να ληφθούν υπόψη
Φυσικά και μπορεί να υπάρχουν περιπτώσεις, που τρεφόμαστε για συναισθηματικούς παρά για βιολογικούς λόγους. Ακόμη και αυτό, όταν γίνεται με επίγνωση, μπορεί να χωρέσει αρμονικά σε μία υγιή σχέση με το φαγητό.
Το θέμα, όμως, είναι πριν φτάσουμε να μιλάμε για τη συναισθηματική σχέση, που μπορεί να έχουμε με το φαγητό, να διερευνήσουμε προηγουμένως δύο βασικούς παράγοντες:
- Τρέφομαι επαρκώς; (Συμπεριλαμβανομένων ΚΑΙ των υδατανθράκων)
- Έχω αυστηρούς κανόνες γύρω από το φαγητό;
Η λανθασμένη διάγνωση οδηγεί σε μη βοηθητική διαχείριση
Εάν δεν τρώω αρκετά και προσπαθώ να περιορίζω το φαγητό – ειδικά τους υδατάνθρακες – ή/και έχω ανελαστικούς κανόνες γύρω από το φαγητό, τότε είναι εξαιρετικά πιθανό, αυτό που νομίζω ότι είναι συναισθηματικό φαγητό, να είναι πολύ απλά το φυσικό αποτέλεσμα της ανικανοποίητης πείνας, μαζί με τις επιδράσεις της στέρησης.
Δυστυχώς, τις περισσότερες φορές δεν διερευνάται, καν, εάν ένα άτομο στερείται το φαγητό και αυτόματα γίνεται η «διάγνωση» ότι τρέφεται συναισθηματικά. Το αποτέλεσμα είναι, αντί να υποστηριχθεί, ώστε να αρχίσει να τρέφεται επαρκώς, να εξακολουθεί να περιορίζεται και να ψάχνει να βρει τι άλλο μπορεί να του συμβαίνει, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η πείνα, που νιώθει, είναι στη φαντασία του.
Το συναισθηματικό φαγητό θέλει αποδοχή, όχι πόλεμο
Αξίζει να τονιστεί ότι ακόμη και όταν πρόκειται για καθαρά συναισθηματική κατανάλωση φαγητού, δεν είναι κάτι «κακό», που πρέπει να το πολεμάμε, σαν να είναι ο εχθρός. Αντιθέτως, χρειάζεται να το προσεγγίζουμε με τρυφερότητα, συμπόνια και αμέριστη κατανόηση. Είναι ο τρόπος μας να φροντίσουμε τον εαυτό μας, επειδή ενδεχομένως δεν είχαμε μάθει πώς να το κάνουμε διαφορετικά μέχρι τώρα.
Τα πρώτα βήματα στα οποία αξίζει να εστιάσετε
Αν είστε και εσείς ένα από τα άτομα, που θεωρείτε ότι τρέφεστε κατά βάση συναισθηματικά, φροντίστε πρώτα να εξασφαλίσετε ότι:
- τρώτε τακτικά γεύματα που σας χορταίνουν και σας ευχαριστούν,
- επιτρέπετε στον εαυτό σας να τρώτε αυτό που επιθυμείτε, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, όπως «έφαγα σήμερα γλυκό, άρα αύριο πρέπει να προσέξω» ή «αφού περπάτησα σήμερα, επιτρέπεται να φάω» κτλ,
- σκέφτεστε με κριτήριο τη θρέψη και την ευχαρίστησή σας και όχι το πώς να χάσετε κιλά, γιατί, πολύ απλά, όσο εστιάζετε στην απώλεια βάρους, τόσο θα σκέφτεστε περιοριστικά ως προς το φαγητό.
Αφού εστιάσετε στα παραπάνω, μπορείτε στη συνέχεια να εμβαθύνετε περαιτέρω στη σχέση σας με το φαγητό, εάν το θέλετε, έχοντας πάντα κατά νου ότι η συναισθηματική κατανάλωση θέλει κατανόηση και όχι κριτική.
photo shutterstock
Διαβάστε επίσης
Να γιατί νιώθετε πείνα μετά το φαγητό
Τρως παγάκια; Τι μπορεί να κρύβει αυτή η συνήθεια για την υγεία σου